Koper van museumschool is afgehaakt

Door het juridische touwtrekken over het museum van Ad Los in Rijsoord heeft de beoogde koper zich teruggetrokken. Dat maakte Dirk Vermaat, advocaat van de museumeigenaar, vorige week bekend bij de rechtbank in Rotterdam.

“De gegadigde is afgehaakt en de heer Los heeft hierdoor schade geleden” hekelt Vermaat de opstelling van de gemeente Ridderkerk, die met beslaglegging de verkoop heeft geblokkeerd en aanspraak maakt op het eerste recht van koop van het voormalige schoolgebouw. Dit recht werd vastgelegd in de koopovereenkomst die in 1995 gesloten werd. De gemeente wil hiermee de hand houden in het behoud en de openbare toegankelijkheid van het schoollokaal waar op 15 mei 1940 de capitulatie werd getekend.

Ad Los maakte er de afgelopen 25 jaar een compleet museum van. Eind vorig jaar werd het museum met de complete inventaris op Funda gezet. Als “eerste rechthebbende” kreeg de gemeente in het voorjaar het aanbod om het museum over te nemen, inclusief inventaris en voormalige onderwijzerswoning. Volgens de eigenaar behoort dit inmiddels tot een onlosmakelijk geheel. “Om het schoolgebouw te kunnen restaureren moest ik ook de schoolwoning verwerven. Lekkages van het huis hadden gevolgen voor de school. Ze delen het dak, ze delen een muur en ze delen de afvoeren. Die muur was doordrenkt van het water” stelt Los.

De gemeente voelt niets voor het kopen van ook de woning en de museumstukken. Het eerste recht van koop geldt alleen de voormalige school en daar wil het gemeentebestuur zich toe beperken. Na het aanbod van Ad Los wil het college ook van dit recht gebruikmaken. De gemeenteraad heeft (op basis van de taxatiewaarde) een krediet van 755.000 euro voor de koop van de oude school beschikbaar gesteld. Daarbij is ook de conclusie getrokken dat er op grond van het aanbod een koopovereenkomst is.

Volgens de advocaat van de eigenaar is dit waanzin. “Alleen een gemankeerde jurist kan tot deze veronderstelling komen. Voor een overeenkomst moet je het allereerst eens zijn over de prijs en er moet sprake zijn van de wil om het te verkopen” zegt de pleiter. Remco Bäcker, een van de drie advocaten van de gemeente in deze zaak, stelt dat Ad Los overvraagt: “Het voorkeursrecht betreft alleen het schoolgebouw. Dat is heel helder beschreven. Er staat niets in over de woning en ook niets over de inventaris.”

Kettingbeding kan reddingsboei zijn
Rechter Machteld de Geus probeerde vorige week de over de museumschool kibbelende partijen op één lijn te krijgen. “Want als ik tot een vonnis moet komen is het zwart of wit. Het is dan of einde oefening voor het museum of de gemeente heeft ten onrechte beslag gelegd.”

Alle pogingen om er met een minnelijk traject uit te komen zijn tot nu toe spaak gelopen. De gemeente wil verkoop aan een derde partij mogelijk maken op voorwaarde van een kettingbeding. De koper zal dan net als Ad Los verplicht zijn om het capitulatielokaal in authentieke staat te bewaren en moet bij verkoop het schoolgebouw als eerste aan de gemeente aanbieden. De museumoprichter kan zich vinden in het eerste, maar vindt de tweede eis te ver gaan. “Iemand koopt het voor bijna drie miljoen en loopt dan vervolgens de kans dat hij door de gemeente wordt afgepoeierd met zeven ton” schampert advocaat Vermaat.

Wat de museumeigenaar betreft staat buiten kijf dat het schoolgebouw in de huidige vorm bewaard moet blijven: “Natuurlijk wil ik dat. Dit is mijn levenswerk. Ik wil een goede opvolger die het allemaal in stand zal houden.”

In de ogen van de rechter biedt dit een opening. Zij wijst daarbij ook op de door de gemeenteraad aangenomen motie, waarmee een kettingbeding als oplossing uit de impasse is opgevoerd. Ook in dit motie is echter behoud van het capitulatielokaal gekoppeld aan een eerste recht van koop. De rechter oppert daarom dat de partijen samen moeten bekijken hoe het kettingbeding in een andere vorm kan worden gegoten. “Duidelijk is dat dit voor de gemeente draait om het behoud van de school. Het belang van de heer Los is om alles als één geheel te verkopen. Er moet toch een juridische formulering mogelijk zijn om beide belangen te dienen” geeft de rechter als voorzet.

Een schorsing van de rechtszaak bracht niet direct de oplosing. Na telefonisch contact met de portefeuillehouder stelde advocaat Bäcker dat het college niet verwacht dat er een meerderheid van de raad voor een aangepast kettingbeding zal zijn.

Er is vrees dat dit geen 100% garantie biedt. “De eerste koper kan ter goeder trouw zijn, maar niet is uit te sluiten dat het daarna in handen komt van een projectontwikkelaar. En de bestemming is wonen en kantoren” wijst Bäcker op mogelijk gevaar. Volgens Dirk Vermaat kan de gemeente dit voor zijn met een wijziging in het bestemmingsplan. Hij stelt ook dat serieuze partijen het schoolmuseum willen kopen: “Er zijn drie musea die het graag willen overnemen.”

De rechter heeft de partijen tot de kerstvakantie gegeven om er onderling uit te komen. Wanneer dit witte rook uitblijft zal er binnen twaalf jaar een vonnis zijn.

Door: BAR Lokale Media, deze week te lezen in De Combinatie.